اختصاصی توسکانیوز/بیستوهشتم صفر، فرصتی است تا بار دیگر در آینهیِ دو شخصیتِ بزرگِ تاریخ اسلام، به مسیرِ زندگیِ جمعیِ خود بنگریم. رحلت رسول اکرم (ص) و شهادتِ جانکاهِ امام حسن مجتبی (ع)، یادآورِ دو رکنِ بنیادین برای هر جامعهای است که میخواهد در مسیرِ صلاح و آرامش گام بردارد: بنایِ جامعه بر مدارِ مهر و صبر برایِ حفظِ انسجام.
پیامبر اکرم (ص) در دورانِ رسالتِ خویش، بیش از هر چیز، یک معمارِ اجتماعی بود. او جامعهای را پیریزی کرد که در آن، کرامتِ انسان، فارغ از هرگونه تفاوت، اصلِ نخستین بود. پیامبر (ص) به ما آموخت که دین، درِ بستهای نیست که تنها در معابد گشوده شود بلکه درِ بازِ کوچهای است که از میانِ مردم میگذرد. هرجا که غریبهای موردِ احترام قرار گرفت، هرجا که حقی از ضعیفی ستانده شد، و هرجا که کلامی به نرمی و با انصاف ادا گردید، نوری از آن نبوتِ جاودان ساطع است.
در کنارِ او، امام حسن مجتبی (ع) در یکی از دشوارترین روزگاران، میراثدارِ این مهر شد. سیرهٔ آن امام همام، درسِ بزرگی برای امروزِ ما دارد: هنرِ صلح و حِلم. در جهانِ امروز که گاهی صدایِ تندروی و تعصب بلندتر از صدایِ خرد شنیده میشود، امام حسن (ع) به ما میآموزد که بزرگترین شجاعت، نه در آغازِ یک نزاع، بلکه در پایان دادن به آن و حفظِ جان و روانِ جامعه است. حِلمِ آن امامِ همام، به معنایِ سکون نیست به معنایِ داشتنِ درایتی است که مانع از فروپاشیِ شیرازهیِ زندگیِ جمعی میشود.
آن چه امروز در سطحِ جامعهمان بهویژه در بسترِ شهرهایمان به آن نیازمندیم، ترجمهیِ همین دو مفهوم به فرهنگِ همسایگی و اخلاقِ شهروندی است. اگر پیامبر (ص) رسولِ مهر و رحمت بود، ما پیروانِ او باید سفیرانِ مهر در محلهها و خیابانهایمان شهر و روستا و محیط اداری باشیم. اگر امام حسن (ع) کریمِ اهلبیت بود، ما نیز باید در مناسباتِ اقتصادی و اجتماعیمان، نسبت به رنجِ یکدیگر بیتفاوت نباشیم.
ما در این دیار، با همسایگی و همنفسی به هم گره خوردهایم. بیستوهشتم صفر، دعوتی است تا از حصارِ«خودخواه» خارج شویم. وقتی از رحلتِ پیامبر (ص) میگوییم، یعنی به یاد بیاوریم که هر یک از ما مسئولِ آرامشِ دیگری هستیم. وقتی از حِلمِ امام حسن (ع) یاد میکنیم، یعنی در مواجهه با خطاها و اختلاف نظرها، کمی صبورتر باشیم و راه را بر گفتوگو نبندیم.
یادِ آن دو بزرگوار، امروز باید در لبخندهایِ ما، در کمکهایِ بیریا، در انصافِ ما در معاملات، و در گوشِ شنوایِ ما برایِ دردِ دیگری زنده شود. بیایید در این ایام، عهد کنیم که فضایِ شهرمان را با همان مهرِ نبوی و همان کرامتِ حسنی تلطیف کنیم. شاید این، بهترین سوگواری و شایستهترین شیوه برایِ زنده نگه داشتنِ یادِ کسانی باشد که تمامِ هستیِ خود را وقفِ سعادتِ انسان کردند.
فرهنگ رضوی؛ پیوند معنویت، اخلاق و مسئولیت اجتماعی
توسکانیوز ۲۹ صفر،یادآور اندوه شهادت امامی بزرگ از خاندان پیامبر(ص) و فرصتی است برای بازگشت به مکتبی که در آن، دانش با اخلاق، قدرت با عدالت، گفتوگو با کرامت و دینداری با مسئولیت اجتماعی پیوندی ناگسستنی دارد.
امام رضا(ع) در روزگاری زیست که حقیقت، در میان غوغای قدرتطلبی، تظاهر و تحریف، نیازمند صدایی روشن و استوار بود. آن حضرت، بیآن که در برابر ظلم و انحراف تسلیم شود، راهی را برگزید که بنیان آن بر بصیرت، صبر، منطق، مدارا و حفظ عزت انسان استوار بود. سیره رضوی به ما میآموزد که حقطلبی، همواره با هیاهو و خشونت شناخته نمیشود . گاه، بلندترین دفاع از حقیقت، پایداریِ آرام، سخنِ سنجیده و پرهیز از سازش با ناراستی است.
جامعه امروز ما، بیش از هر زمان، به بازخوانی این میراث نیازمند است. در فضایی که شتابزدگی در داوری، گسترش بیاعتمادی، تلخی گفتار و کمرنگشدن همدلی، روابط انسانی و اجتماعی را آسیبپذیر ساخته است، آموزه امام رضا(ع) راهی بهسوی آرامش و اصلاح میگشاید:
انسان را باید با کرامت دید، سخن را با انصاف شنید، حقیقت را با دلیل جستوجو کرد و مسئولیت را با امانت به انجام رساند.
در فرهنگ رضوی، علم برای برتریجویی نیست، بلکه چراغ هدایت و خدمت است. ثروت، وسیله انفاق و گرهگشایی است. مسئولیت، امانتی برای خدمت به مردم است و ایمان، نه در ادعا، بلکه در حسن خلق، رعایت حقوق دیگران و دستگیری از نیازمندان معنا مییابد. آن حضرت میفرمایند: دوست هر انسان، عقل او و دشمن او، نادانی اوست. این سخن کوتاه، نقشه راهی برای زندگی فردی و اداره خردمندانه جامعه است چراکه بسیاری از رنجها، اختلافها و تصمیمهای زیانبار، از نادانی، تعصب و بیتوجهی به عاقبت امور پدید میآید.
شهادت امام رضا(ع)، دعوتی است برای آن که در زندگی شخصی و اجتماعی خویش، از مرز بیتفاوتی عبور کنیم در برابر رنج مردم مسئول باشیم. در گفتوگو، حرمت انسانها را پاس بداریم. در قضاوت، انصاف را مقدم داریم و در همه عرصهها، اخلاق را بر منفعتطلبی ترجیح دهیم.
امروز، بیش از هر چیز، به فرهنگ رضوی نیاز داریم: فرهنگی که در آن، عقلانیت با معنویت همراه است، اختلاف به دشمنی تبدیل نمیشود، خدمت به مردم افتخار شمرده میشود و انسانها، فارغ از جایگاه و تواناییشان، سزاوار احتراماند.
سلام بر امام رئوف؛ بر آن پناه دلهای خسته، آموزگار خرد و کرامت، و شهید راه حق و عدالت.
باشد که در این روزهای سوگ، دل و عمل ما به نور معرفت، مهربانی و مسئولیتپذیری رضوی روشنتر گردد.
