اختصاصی توسکانیوز/دکتر فریدون شایسته
احسن التقاسیم،ازمحمد بن احمدشمس الدین المقدسی است که در رابطه جغرافیا و توضیح راجع به سرزمین های گوناگون نوشته شده است. این کتاب،در سال ۳۷۵ نگاشته شده است.
کتاب،شهرهای اسلامی را از کشور اسپانیا تاترکستان و سند،در بر می گیرد.
از صفحات ۷۰ الی ۸۵ ،جلد دوم کتاب، به ترجمه فارسی، به معرفی مردم گیلان و محصولات و توانمندی های اقتصادی و انسانی آن، در قرن ۴ هجری قمری، اشاره دارد:
آداب و رسوم و عادات مردم گیلان
• ازدواج درگیلان،درون همسری بوده است.
• حفظ ناموس(عفت دختر وزن)،برای مرد خانواده،بسیار مهم وحیاتی بوده است.
• درگیلان نان را نمی فروختند.آن را به مشتریان،هدیه می کردند.
• فروش نان از دید آنان،شرم بوده است.
• وقتی که می خواستند کسی را خیلی محترم بشمرند، او را، دانشمند و معلم خطاب می کردند.
• مهمان نواز بوده و افراد خارج از خود را، با طعام، سیر می کردند.
• بازارهای هفتگی شان،در روز جمعه دایر می شد.
• مرد، نمی تواند قبل از عقد نکاح، با زن، رابطه زناشویی داشته باشد.
• در هر ده و روستایی،جایی برای کشتی گرفتن وجود دارد.
• اگر پسری بخواهد بادختری ازدواج کند به همراه دختر، به دیدار پدر و مادر دختر می رود.اگر والدین دختر، پسر را مورد پسند قرار می دادند، سه روز از وی، پذیرایی می کردند.
• بعد از مراسم عقد، افروشته (نوعی غذا از آرد, روغن و عسل) تهیه کرده و تقدیم مهمانان می نمودند.
• به نظر مقدسی، افروشته گیلانیان، نظیر نداشته است. مقدسی گفته است که، ۴ماه در نزد مردم گیلان،زیسته است.
افروشته را، حتی به عنوان خوراکی، به مکه می برده اند.
• مقدسی،از مصرف برنج و آبگوشت،در نزد مردم گیلان،سخن گفته است.
• بیوه زنان را اختیار شوهر کردن مجدد نبود. فرزندان، مانع ازدواج مادر خود، می شدند.
• هنگامی که برف،شروع به باریدن می نمود، آبی در کوچه ها سرازیر می شد، تا برف را پاک کرده و کوچه ها را می شست.
محصولات و توانمندی های اقتصادی وانسانی:
• سرزمین گیلان،سرزمین پیله وابریشم است.
• میوه های گیلان،فراوان است که صادر می شوند.
• کارگران گیلانی، دارای مهارت، هستند.
• پارچه های تولید گیلان در مصر و عراق ،دارای شهرت هستند.
• نرخ و بهای میوه ها،مناسب است.
• شهرهای گیلان،تمیز و پاکیزه است.
• رفتار مردم،مطبوع و پسندیده است.
مردم گیلان، بزرگان را گرامی می دارند و بر کوچک ترها، رحم می کنند.
• گیلان، دارای فقهایی است که در فقه، سرآمدند.
• مردم در نبرد و کارزار جنگی، قوی هستند.
• مردم، همگی بی آلایش، پاکدامن و نجیب، هستند.
• دریای گیلان،گود و عمیق است.
شهرهای گیلان، در کرانه ها و سواحل دریا، قرار دارند.
• ماهی های گیلان، پروار هستند.
• آبادی ها و قصبات، ثروتمند هستند.
• برنج و دیگر محصولات،در این ناحیه ، فراوان است.
• روستاها، فراخ و وسیع هستند.
• میوه های گوارا از جمله: انجیر، زیتون ، ترنج، خرنوب، عناب، بسیار است. انگور هم، دارند.
• آب فراوان و کوشش مردم، سبب کسب درآمد بسیار، شده است.
دو نکته درپایان، ذکرش، ضروری است:
• در آن موقع، به گیلان، دیلمستان گفته می شده است.
• از مهم ترین خواص خرنوب، می توان به حل مشکلات ناباروری، به ویژه مشکلاتی مانند: کاهش تحرک اسپرم مردان اشاره کرد.خرنوب،؛ به درمان سرفه و مشکلات دستگاه تنفسی کمک می کند. مصرف این گیاه، برای درمان تنگی نفس و تورم ریه، مفیداست.
(مقدسی ابوعبدالله محمدبن احمد،احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم،ترجمه دکتر علینقی منزوی،جلد دوم،تهران،شرکت مولفان ومترجمان ایران،چاپ اول ۱۳۶۱).
گفتنی است این نوشته، معرف گیلان در قرن چهارم هجری قمری است.
