روابط عمومی در عصر جامعه اطلاعاتی؛ ضرورت پاسخگویی و شفافیت

اختصاصی توسکانیوز/ نقی هدایتی/گاهی در تقویم، روزهایی هست که نامشان از خودشان بزرگ‌تر است. ۲۷ اردیبهشت، از همان روزهاست؛ روزی که جهان آن را روز “ارتباطات و جامعه اطلاعاتی” می‌خواند و ما نیز بهانه‌ای یافته‌ایم تا از روابط عمومی و ارتباطات سخن بگوییم. اما حقیقت آن است که روابط عمومی، اگر قرار باشد تنها نامی در تقویم بماند، نه هنری هشتم خواهد شد و نه پلی میان مردم و دولت. این حرفه، زمانی معنا پیدا می‌کند که در میان صداهای رسمی، جایی برای صدای مردم نیز باز کند.
سال‌هاست که در بسیاری از سازمان‌ها، روابط عمومی‌ها بیش از آنکه گوش باشند، بلندگو شده‌اند؛ بلندگوی مدیران، بی‌آنکه پژواک پرسش‌های جامعه در آن شنیده شود. حال آنکه فلسفه‌ وجودی روابط عمومی چیز دیگری است. روابط عمومی باید آیینه باشد، نه پرده. آیینه‌ای که واقعیت را همان‌گونه که هست نشان دهد؛ با روشنی‌ها و حتی با سایه‌ها. در روزگاری که جامعه بیش از هر زمان دیگری به شفافیت نیاز دارد، پنهان‌کاری نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه فاصله میان مردم و نهادها را عمیق‌تر می‌سازد.
روزگار ما، روزگار “جنگ روایت‌ها” ست؛ نبردی خاموش اما تعیین‌کننده که در آن، واقعیت‌ها نه فقط در میدان عمل که در میدان روایت نیز سنجیده می‌شوند. در این میدان، آن‌که روایت دقیق‌تر، صادقانه‌تر و به‌موقع‌تری ارائه کند، دست بالا را خواهد داشت. اینجاست که نقش روابط عمومی از یک واحد اطلاع‌رسانی فراتر می‌رود و به سنگری در دفاع از حقیقت بدل می‌شود. روابط عمومی اگر بخواهد در این نبرد مؤثر باشد، باید از مرزهای خبرهای تشریفاتی عبور کند، با شفافیت سخن بگوید، به پرسش‌ها پاسخ دهد و پیش از آنکه دیگران روایت بسازند، روایت درست و مستند را به جامعه عرضه کند؛ چرا که در عصر رسانه‌های فراگیر، خلأ روایت رسمی، به سرعت با روایت‌های دیگر پر می‌شود.
جامعه امروز، جامعه اطلاعات است؛ مردمی که با یک جست‌وجوی ساده، از مرزهای خبر عبور می‌کنند و حقیقت را در میان هزاران روایت می‌جویند. در چنین جهانی، روابط عمومی اگر هم چنان در چارچوب بروشورها، گزارش‌های تشریفاتی و خبرهای یک‌سویه باقی بماند، از زمانه عقب خواهد ماند. هنر امروز روابط عمومی، نه در تولید خبر، بلکه در ایجاد گفت‌وگوست؛ گفت‌وگویی که در آن مدیران پاسخ گو باشند و مردم شنیده شوند.
شاید وقت آن رسیده باشد که روابط عمومی‌ها از اتاق‌های بسته اداری بیرون بیایند و به میدان اعتماد قدم بگذارند. اعتماد سرمایه‌ای است که نه با تبلیغ به دست می‌آید و نه با سکوت حفظ می‌شود. این سرمایه تنها در سایه صداقت، شفافیت و پاسخ گویی شکل می‌گیرد. روابط عمومی اگر بتواند چنین نقشی ایفا کند، دیگر صرفاً واحدی در چارت سازمانی نخواهد بود؛ به نهادی تبدیل می‌شود که جریان سالم اطلاع‌رسانی را در رگ‌های جامعه جاری می‌کند.
۲۷ اردیبهشت، بیش از آنکه روز تبریک باشد، روز تأمل است؛ تأمل در اینکه روابط عمومی قرار است چه باشد: دستگاهی برای تصویرسازی از مدیران، یا پلی برای گفت‌وگوی صادقانه با مردم. آینده این حرفه، به پاسخی بستگی دارد که به همین پرسش ساده داده می‌شود.