✍توسکانیوز/ نقی هدایتی/زرجوب یا لبآب ، نام میدان و از محله های قدیمی رشت است که در کنار رودخانه زرجوب واقع شده است. در طی دهه چهل با افزايش جمعيت شهر، مرزهاي توسعه كالبدي بافت شهری از حدّ رودخانه های شهر فراتر رفت، به طوری كه پس از آن زمان اين دو رودخانه داخل حوزه كالبدي و بافت شهري واقع شده و به عنوان دو رودخانه شهری مطرح گرديده اند.
میدان زرجوب از یک سمت به صیقلان و شهرداری رشت و از سوی دیگر به خیابان لاهیجان مرتبط است و از دو جانب دیگر به خیابان امین ضرب و ارمنی بولاق میرسد. در توسعه افقي و گسترش كالبدي شهر، با توجه به جايگاه نازل رودخانه ها در اذهان عمومی شهروندان، اراضي حاشيه رودخانه ها عمدتاً به بافت حاشيه نشيني شهر مهاجران و خانوارهاي با سطح درآمد پائين و تجمع معتادان و … مبدّل شده است.
از جمله پيامدهاي اين جايگاه رودخانه ها، توسعه ناموزون شهر در حرايم آن ها، آلوده ساختن رودخانه ها و مبدّل شدن آنها به كانال دفع فاضلاب و محل انباشت زباله هاي شهري بوده است. بالا بودن سطح آب هاي زيرزميني و عدم برخورداري شهر از شيب یکنواخت و منظم، موجب شده تا فاضلاب تمامی بافت هاي پيرامون رودخانه ها از زمان شكل گيري اوّلين توسعه هاي شهر در اين اراضي مستقيماً وارد رودخانه ها شوند. اين روند تخليه فاضلاب شهري بيش از نيم قرن است كه به طور مستمر ادامه داشته و سال به سال بر حجم آن افزوده شده است. از طرفي در اين شكل از توسعه شهر، بسياري از كاربري هاي آلوده ساز مانند كارگاه هاي صنعتي، مراكز درماني و عملكردهاي تجاري در جوار رودخانه ها شكل گرفته كه آلودگي هاي اين اندام هاي طبيعي را تشديد نموده اند.
محله زرجوب بیش از 2500 نفر جمعیت دارد و با مشکلات فراوانی هم مواجه است به طوری که علاوه بر آلودگی شدید زرجوب ، تجمع معتادان و آسیب های اجتماعی دیگر، از نا امن ترین محلات شهری است . بسیاری از خانهها و مغازههای این محله، یکی پس از دیگری در حاشیه رودخانه زرجوب شکل گرفتهاند. بخشی از دو طرف رودخانه زرجوب، کاملا مسکونی و بخشهایی نیز تجاریاند. ابتدای محله زرجوب پر از مغازههای فروش میوه و تره بار، مرغ و ماهی، گوشت و قلیان سراهای متعدد و البته بسیار شلوغ است. سنگفرش بازارچه زرجوب و رسیدگی به پیادهرو این محله در سال های اخیر، برای احیای بافت تاریخی محله لب آب صورت گرفته است که ظاهری زیبا و منظم به آن داده است.
محمد معین، اولین دانشآموخته دکترای زبان و ادب پارسی و پدیدآورنده یکی از مهمترین لغتنامههای فارسی یعنی «فرهنگ معین» در محله زرجوب رشت به دنیا آمده و کودکی و بخشی از نوجوانی خود را در خانهای در همین محله گذرانده است. معین نه تنها برای مردم رشت که برای کل ایران بزرگ است و سهم بزرگی در غنای فرهنگ، ادبیات و زبان فارسی دارد، این در حالی است که خانهای که کودکی معین در آن سپری شده، نه تنها حفظ نشده که دچار تقسیمبندیها، تغییرات و تخریباتی شده است. در حالی که از سال 1380، خانه استاد معین در تهران به همراه خانه امیرجاهد، به منظور تاسیس موزه در اختیار شهرداری منطقه 14 تهران قرار گرفت و حالا منزل شخصی دکتر معین، به عنوان مرکز فرهنگی غدیرکاربری جدیدی یافت و از سوی شورا و شهرداری برای احیای آن ، اقدامی صورت نگرفته است و جایی که محمدمعین در آن بالید و درد یتیمیاش را لای خشتهای قطور این دیوارها پنهان کرد، در حال تخریب است .
استقرار نامناسب برخي فعاليت ها، نبود فضای مناسب برای تردد معابر، فراوانی اسیب های اجتماعی ، آلودگی های زیست محیطی ، عدم وجود فضاهاي جمعي مناسب براي تعامل اجتماعي ساكنان، كمبود زيرساخت هاي فرهنگي و ورزشي براي گذران اوقات فراغت به ويژه براي جوانان، عدم توزيع مناسب امكانات فرهنگي و رفاهي موجود درمحله ميان نواحي و محلات مختلف، پائين بودن رفت و آمد در شب نسبت به روز و ايجاد زمينه هاي ناامني درمعابر و دسترسي هاي فرعي و قدیمی بودن بافت منطقه و خطر بروز حوادث غیر مترقبه مانند آتش سوزی و … … از مهم ترین مشکلات این محله است .
