سنگربانان گمنام سلامت؛ بازخوانی نقش دامپزشکی در تاب‌آوری زیستی و اقتصادی گیلان

اختصاصی توسکانیوز/دکتر عزیز عبدالهی/ فرارسیدن هفته دامپزشکی و چهاردهم مهرماه، روز ملی دامپزشکی، فرصتی مغتنم برای بازنگری در نقشی است که جامعه دامپزشکی در صیانت از سلامت عمومی، امنیت غذایی و رونق اقتصادی ایفا می‌کند. امروز دامپزشکی دیگر صرفاً یک حرفه معطوف به درمان حیوانات نیست بلکه خط مقدم پیشگیری از بیماری‌ها، پایش زنجیره تولید پروتئین و ستون فقراتِ رویکرد بنیادین سلامت واحد است. مفهومی که پیوند ناگسستنی و سرنوشت‌ساز میان سلامت انسان، دام و محیط‌زیست را یادآور می‌شود. این نقش راهبردی در بستر جغرافیایی گیلان اهمیتی دوچندان دارد. استانی که از یک‌سو به عنوان قطب پرورش طیور، آبزیان و دامپروری، نقشی کلیدی در امنیت غذایی کشور ایفا می‌کند و از سوی دیگر به دلیل پایانه‌های مرزی ریلی، دریایی، جاده‌ای و هوایی، دروازه تبادلات تجاری به شمار می‌رود. با این حال، کارآمدی این حوزه در استان، در گرو پرداختن به چند چالش راهبردی و ملموس است: 1- فرارسیدن روز دامپزشکی هم‌زمان با آغاز فصل پاییز و فرود میلیون‌ها پرنده مهاجر به تالاب‌ها و آب‌بندان‌های گیلان است. این تلاقیِ طبیعی، همواره خطر ورود بیماری‌های واگیر به‌ویژه آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان را افزایش می‌دهد. صیانت از صنعت عظیم مرغداری استان و ایمنی جامعه در برابر این تهدیدات، نیازمند دیده‌بانی مستمر، پشتیبانی اعتباری و امکانات به‌روز برای شبکه دامپزشکی است. 2- افزایش موارد حیوان‌گزیدگی و خطر گسترش بیماری مهلک هاری به عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های بهداشتی شهرهای استان، نیازمند همکاری نظام‌مند میان مدیریت شهری و سازمان دامپزشکی است. مهار علمی این بحران از طریق واکسیناسیون، ساماندهی اصولی و پایش مستمر، پیوند مستقیم میان سلامت شهری و تخصص دامپزشکی را نشان می‌دهد. 3- یکی از دغدغه‌های دیرین مدیریت محیط‌زیستی در گیلان، ساماندهی اصولی کشتارگاه‌ها و جلوگیری از ورود پساب‌های آلوده به رودخانه‌ها، شالیزارها و تالاب‌های شکننده استان است. علاوه بر این، نظارت دقیق بر مصرف داروها و آنتی‌بیوتیک‌ها در مزارع پرورشی به منظور پیشگیری از پدیده خطرناک مقاومت میکروبی در انسان، از رسالت‌های کلیدی این عرصه به شمار می‌رود. 4-  نمی‌توان از دامپزشکی انتظار نظارت قاطع و بی‌طرفانه داشت، اما امنیت شغلی و معیشتی فعالان این عرصه را نادیده گرفت. مخاطرات فیزیکیِ کار، سختی مأموریت‌های میدانی و خطر ابتلا به بیماری‌های مشترک مانند بروسلوز و تب کریمه کنگو، بازنگری جدی در نظام حقوق و مزایای کارکنان این بخش را ضروری می‌سازد. هم چنین در بخش خصوصی، اصلاح سازوکارهای حقوقی برای تضمین استقلال مالی مسئولان فنی بهداشتی از کارفرمایان الزامی است تا تعارض منافع، بر دقت و کیفیت نظارت‌ها سایه نیندازد. 5-  موقعیت بندری و مرزی گیلان ایجاب می‌کند که آزمایشگاه‌ها و سازوکارهای قرنطینه‌ای استان به استانداردهای بین‌المللی تجهیز شوند تا ضمن پیشگیری از ورود آفات فرامرزی، زمینه تسهیل صادرات محصولات باکیفیت پروتئینی به بازارهای حوزه خزر و اوراسیا تقویت گردد. 6-  ضمن گرامیداشت هفته دامپزشکی و تبریک صمیمانه این روز به دامپزشکان، کارشناسان، ناظران بهداشتی و تلاشگران بخش‌های دولتی و خصوصی، باید تأکید کرد که تقویت ساختاری و حمایت قانونی از دامپزشکی، یک هزینه مصرفی نیست بلکه سرمایه‌گذاری حیاتی برای صیانت از سفره مردم، نظام بهداشت و درمان و آینده زیست‌محیطی گیلان است