به گزارش توسکانیوز:سیدمحمد رضایی طی یادداشتی در خصوص سفر دکتر پزشکیان رییس جمهور کشورمان به نیویورک نوشت:
الف_ زمینه ساختاری — سخنرانی در وضعیت جنگی:
پرسش محوری: سخنرانی دکتر مسعود پزشکیان ریاست محترم جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل بر چه زمینههایی استوار بود و این زمینه چه تأثیری بر راهبرد گفتمانی او داشت؟
۱.زمینه جنگ و تهدید:
این سخنرانی در شرایطی برگزار شد که ایران درگیر جنگی تحمیلی با آمریکا و اسرائیل بود و بویژه یک روز پیش، ترامپ در همان مجمع، ایران را تهدید کرده بود که بین “توافق” یا “نابودی” یکی را انتخاب کند.
۲.نطق رئیس جمهور درگیر جنگ:
دکتر پزشکیان به عنوان نخستین رئیس جمهور که در حال جنگ با کشور میزبان، در مجمع عمومی سازمان ملل سخن میگفت، در نیویورک حاضر شد. این وضعیت، سخنرانی را از یک نطق دیپلماتیک معمول به یک کنش راهبردی در وضعیت بحرانی تبدیل کرد
سخنرانی پزشکیان در سازمان ملل، در وضعیتی برگزار شد که ایران هم درگیر جنگ بود، هم تحت تهدید مستقیم و نیز در حال رونمایی از چهره جدیدی از دیپلماسی دولت خود بود.
با توجه به سهگانه مذکور، راهبرد گفتمانی دکتر پزشکیان به سمت ترکیبی از افشاگری، مقاومت و اثبات عزت و شرف ملت ایران سوق یافت.
ب. راهبرد گفتمانی؛ وارونه سازی روایت و شهادت بصری:
پرسش محوری:
پزشکیان در نطق خود از چه راهبردهای گفتمانی استفاده کرد؟
۱.نشاندن امریکا و اسرائیل بر صندلی متهم:
ستون فقرات نطق بر یک عملیات گفتمانی استوار بود: جابجایی جای متهم و قربانی. ترامپ روز قبل ایران را «تروریست» خوانده بود. پزشکیان با یک جمله این روایت را وارونه کرد: «ما فقط از خود دفاع کردهایم. ما تروریست نیستیم». او سپس با نمایش تصاویر بیش از ۱۶۰ کودک شهید در بمباران مدارس، این وارونهسازی را از سطح کلامی به سطح بصری و عاطفی ارتقا داد و دو کشور متجاوز را بر صندلی جنایتکاران جنگی نشانید.
این راهبرد، در ادبیات تحلیل گفتمان، “قاببندی مجدد” نامیده میشود: بازیگر ضعیفتر، قاب روایت دشمن را نمیپذیرد، بلکه آن را معکوس میکند تا قاب بندی نوینی صورت دهد. دکتر پزشکیان با این تمهید کوشید حقانیت و مظلومیت ملت و کشورش خود را اثبات کند.
۲.شهادت بصری:
پزشکیان در نطق خود تصاویر دو گروه را به نمایش گذاشت: کودکان شهید در بمباران مدارس در روزهای نخست جنگ، و تصویر رهبر شهید انقلاب ره.
این اقدام، در ادبیات حقوق بینالملل ، «شهادت بصری» محسوب میشود که ابزاری مشروع برای مستندسازی جنایات جنگی است.
۳.تاکید بر تاریخ عدم تجاوز ایران:
یکی از محورهای گفتمانی مهم نطق، تاکید بر سابقه ۲۰۰ ساله عدم تجاوز ایران بود: “برای ۲۰۰ سال، ایران به هیچ کشوری حمله نکرده است. ما همیشه از خود دفاع کردهایم. با این حال، اکنون باید متهم به تروریسم و عامل بیثباتی در منطقه شویم؟”. این گزاره، ایران را به عنوان بازیگری صلحطلب و قربانی تجاوز معرفی میکند.
۴.خروج هیئت آمریکایی به عنوان واکنش نمادین؛:
در جریان نطق پزشکیان، تنها عضو هیئت آمریکایی حاضر در سالن، در میانه سخنرانی از سالن خارج شد. این اقدام نمادین، که در واکنش به نمایش تصاویر شهیدان و بویژه عکس رهبر شهید و ادعای «قربانی تروریسم بودن» ایران صورت گرفت، خود به یک کنش گفتمانی تبدیل شد: آمریکا از شنیدن روایت واقعیت طفره میرود.
راهبرد گفتمانی دکتر پزشکیان در سازمان ملل، ترکیبی از وارونهسازی روایت تروریسم، شهادت بصری، تاکید بر تاریخ عدم تجاوز ایران، و ایراد ضربه به حیثیت دیپلماتیک و خدشه به اعتبار امریکا بود.
این راهبرد، در سطح گفتمانی منسجم و در سطح دیپلماتیک حسابشده بود.
ج. دکترین هستهای و دیپلماسی مذاکره؛ “نه سلاح، نه محرومیت”:
پرسش محوری: پزشکیان در بخش هستهای نطق خود چه موضعی اتخاذ کرد و چگونه میان رد سلاح هستهای و مطالبه حق غنیسازی، تعادل برقرار کرد؟
۱.فرمول سهگانه هستهای:
موضع هستهای پزشکیان در یک فرمول سهگانه خلاصه شد:
🔸_ رد سلاح هستهای:
دکتر پزشکیان قاطعانه گفت:
“ما سلاح هستهای نمیخواهیم. سلاح هستهای منبع امنیت نیست”.
_ مطالبه حق دانش صلحآمیز:
پرشکیان گفت: “ما انرژی هستهای را برای توسعه میخواهیم، نه برای ساخت بمب، تخریب یا تهدید جامعه. برای امنیت و مشارکت میخواهیم”.
🔸_ رد انحصار:
او افزود: “ایران نمیپذیرد که دانش هستهای امتیاز انحصاری چند کشور باشد. ایران حق خود در علم، صنعت و انرژی صلحآمیز را رها نخواهد کرد”.
این فرمول، همزمان دو کارکرد دارد: از یک سو، اتهام تلاش برای تسلیحات هستهای را رد میکند؛ از سوی دیگر، هرگونه محدودیت بر برنامه هستهای را نقض حق توسعه معرفی میکند.
۲.افشای معیارهای دوگانه:
پزشکیان هسته استدلالی خود را بر افشای معیارهای دوگانه نظام بینالملل بنا کرد:
🔹_ “اسرائیل بمب اتم دارد، عضو NPT نیست و در تمام تاریخ شرمآور خود اجازه نداده حتی یک بازرس وارد قلمروش شود. اما میلیاردها دلار سلاح رایگان دریافت میکند و مصونیت دارد که هر پایتختی را که بخواهد بمباران کند”.
🔹_ “بمب اتم در اسرائیل است، اما بازرسها در ایران. اسرائیل میکشد، ولی ایران تحریم میشود”. این ساختار بلاغی، فراتر از یک شکایت و یا یک ادعای هنجاری است: اگر حقوق بینالملل فقط زمانی اجرا شود که با منافع قدرتها سازگار باشد، کشورهای بیشتری به این نتیجه میرسند که باید تنها به قدرت خود تکیه کنند.
۳.آمادگی برای مذاکره در عین رد زبان زور:
آقای پزشکیان در بخش دیپلماسی دو موضع گرفت:
▪️_ رد زبان زور:
وی گفت: “ما زبان زورگویی را نمیپذیریم. تهدیدات علیه ملت ایران، آنها را متحدتر و مقاومتر میکند”.
▪️_ آمادگی برای مذاکره عزتمندانه:
در حاشیه مجمع، دیدار سهساعته میان نمایندگان ایران و آمریکا برگزار شد. استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، این دور از مذاکرات را سازنده و امیدوارکننده توصیف کرد و سردار محسن رضایی گفت هیات ایرانی، شروط ج ا ا را به امریکا اعلام نمود.
این ترکیب، در ادبیات دیپلماسی، “مذاکره از موضع قدرت، عزت و حکمت” نامیده میشود: ایران در عین رد تسلیم، درِ مذاکره را نمی بندد.
▪️مخلص کلام:
تبیین دکترین هستهای ایران در نطق دکتر پزشکیان، بر رد سلاح هستهای، مطالبه حق دانش صلحآمیز، رد انحصار، افشای معیارهای دوگانه و رد زبان زور استوار بود. این موضع، در سطح گفتمانی منسجم و در سطح دیپلماتیک حسابشده بود.
