اختصاصی توسکانیوز/دکتر عزیز عبدالهی/ پازل کریدور بینالمللی شمال– جنوب ، با وجود اتصال امیدبخش بندر کاسپین به شبکه راهآهن، همچنان در گرو احداث دو قطعه کلیدی و متمایز است: نخست، احداث خط استراتژیک ۱۶۴ کیلومتری رشت–آستارا به عنوان تنها حلقه مفقوده پیوستگی ریلی تمامخشکی میان جنوب آسیا و پهنه اوراسیا و دوم، اتصال آنتنی کهنترین بارانداز کالای اساسی شمال یعنی بندر انزلی به شبکه مادر. آزادسازی ۱۶۲ هکتار از اراضی گلوگاهی در مسیر کریدور— در یکی از پرتراکمترین و باارزشترین اقلیمهای خاکی کشور— نشان داد که بزرگترین مانع حقوقی و معارضات تملیکی پروژه با تدبیر حاکمیتی مرتفع شده است.
اکنون در آستانه سفر آتی رئیسجمهور، گذار از این گرهگشایی اداری به مرحله تثبیت مدل مالی چندوجهی، سنجهای تاریخی برای دیپلماسی زیرساختی کشور است.
1- معماری مالی پایدار؛ رهایی از تله اعتبارات قطرهچکانی: موافقتنامه احداث خط ریلی رشت–آستارا از محل تسهیلات اعتباری فدراسیون روسیه، گامی رو به جلو در دیپلماسی اقتصادی بود؛ با این حال، اقتضائات حقوقی، تحریمی و فنی مبادلات ارزی بینالمللی ایجاب میکند که پروژه معطل بوروکراسی نماند. در بسته مصوبات سفر استانی دولت، بازتعریف الگوی تأمین مالی ترکیبی یک ضرورت است. مدلی که در آن تضامین اعتباری خط اعتباری خارجی با سهمبری فعال از محل منابع تهاتر نفت و سرمایهگذاری غیردولتی پیوند بخورد تا پیشرفت فیزیکی این شریان قارهای در گرو نوسانات خارجی متوقف نماند. 2- نجات کالبد شهری و جادهای گیلان از فرسایش ترافیک سنگین: عدم پیوستگی ریلی در پایانه مرزی آستارا و باراندازهای انزلی، اثرات منفی مستقیمی بر زیست شهری ساکنان منطقه گذاشته است. انباشت روزانه هزاران تریلی ترانزیتی در محورهای مواصلاتی و مبادی ورودی شهرهایی چون تالش، انزلی و آستارا، زیرساختهای آسفالتی را مستهلک کرده، تصادفات جادهای را افزایش داده و آرامش عمومی شهروندان را مخدوش ساخته است. انتقال بار سنگین کانتینری و کالاهای حجیم از جاده به ریل، نقشی حیاتی در ساماندهی ترافیک شهری، کاهش استهلاک معابر و ارتقای ایمنی حملونقل عمومی استان ایفا خواهد کرد.
3- پیوند هینترلند صنعتی مرکز با بازارهای مصرفی اوراسیا: اهمیت خطوط ریلی گیلان به حوزه جغرافیایی شمال محدود نمیشود. این محور، معبر حیاتی برای ترانزیت غلات، آهنآلات، مواد پتروشیمی و پدافند تجاری کشور است. همزمان، به عنوان کوتاهترین کریدور صادراتی برای استانهای تولیدی و صنعتی همجوار نظیر زنجان، قزوین، البرز و تهران به سمت بازارهای بزرگ روسیه و بلاروس عمل میکند. اتصال ریلی پایانههای سردخانهای و واگنهای یخچالدار، مسیر صدور محصولات فسادپذیر کشاورزی و فرآوردههای صنایع تبدیلی مرکز کشور را با حداقل افت کیفی و ارزانترین قیمت تمامشده هموار میسازد.
4- بستههای اولویتدار سیاستی برای مصوبات هیئت وزیران: 1-4- تعیین تکلیف نهایی ساختار مالی در سفر استانی ریاستجمهوری: تثبیت منابع تلفیقی (ترکیب وام دولتی مصوب خارجی با ابزارهای مالی داخلی نظیر تخصیص نفت و آورده کنسرسیومهای ریلی) برای تضمین عملیات اجرایی پیوسته در قطعه رشت–آستارا، همگام با پیشبرد خط آنتنی بندر انزلی. 2-4- رعایت پیوستهای صلب زیستمحیطی در پهنه هیرکانی: الزام وزارت راه و شهرسازی و شرکت ساخت به بهرهگیری حداکثری از پلها، تونلها و سازههای پایهدار به جای خاکریزیهای عریض سنتی در طول مسیر، تا تعادل هیدرولوژیک شالیزارها و یکپارچگی زیستگاههای طبیعی تالش و هیرکانی صیانت شود.
3-4- طراحی و استقرار زونهای بارانداز چندوجهی در محدوده بنادر: شروع همزمان عملیات احداث خطوط مانوری، سیلوهای ریلی و محوطههای اتصال ریل به اسکله در داخل محوطه بندر انزلی و پایانه مرزی راهآهن آستارا با محوریت سازمان بنادر و دریانوردی، تا بلافاصله پس از رسیدن ریل، ظرفیت تخلیه و بارگیری فعال گردد.
4-4- تجهیز ناوگان به واگنهای تخصصی و مخازن استاندارد: ارائه مشوقهای ارزی و گمرکی به بخش خصوصی و شرکتهای حملونقل ریلی برای واردات و سفارش ساخت واگنهای مسقف، لبهبلند و یخچالدار سازگار با عرض خطوط حوضه خزر (بوژیهای متناسب با گیج ریلی منطقه). فرجام سخن: آزادسازی ۱۶۲ هکتار از مسیر خط ریلی رشت–آستارا نشان داد که عزم میدانی برای زدودن موانع تملکی شکل گرفته است. اکنون پیوند دادن این دستاورد با منابع مالی مطمئن در سفر آتی رئیسجمهور، نهتنها شهرهای در مسیر ترانزیت گیلان را از فرسایش زیرساختی نجات میدهد، بلکه موقعیت راهبردی کشور را به عنوان امنترین، سریعترین و اقتصادی ترین شاهراه ترانزیتی شمال–جنوب تثبیت خواهد کرد.

